Kunst in de openbare ruimte

Kunst in de openbare ruimte is letterlijk zo oud als de straat. Dit themanummer blijft in ons land en begint
in de negentiende eeuw. Toen creëert de prille Belgische staat, bij gebrek aan een overtuigend toekomstperspectief, een gemeenschappelijk verleden en zet haar bronzen helden op een voetstuk: Ambiorix, Breydel en de Coninck, Jacob van Artevelde, Godfried van Bouillon…

Ook de gemeenschappelijke cultuur van Vlamingen en Walen dient aangetoond te worden. En dan verrijzen de standbeelden van roemrijke kunstenaars, zoals Rubens.In de eerste helft van de twintigste eeuw krijgen vooral herdenkingsmonumenten een plaats in de publieke ruimte. Kort na de Tweede Wereldoorlog verkondigen abstracte kunstwerken, zoals Signal aan het begin van de autosnelweg Brussel-Oostende, de triomf van het modernisme. Met de staatshervormingen vanaf 1988 verandert er heel wat. De gewesten krijgen eigen bevoegdheden. Vlaanderen, Wallonië en Brussel gaan eigen wegen, ook op het vlak van kunst in de openbare ruimte. Brussel werkt als eerste een regeling uit. De kunstwerken in de metro zijn er de getuigen van.In Vlaanderen geeft het aantreden in 1999 van de eerste Vlaamse Bouwmeester bOb Van Reeth een nieuwe dynamiek. Belangrijk is de installatie van de ‘kunstcel’ bij de bouwmeester. Er ontstaat een intense wisselwerking tussen kunst en architectuur. Bouwheren die een beroep doen op de diensten van de Vlaamse Bouwmeester worden aangezet tot goed opdrachtgeverschap ten aanzien van kunst. De autonomie bij de selectie en realisatie van kunst staat daarbij centraal. De rol en betekenis van kunst voor onze leef-, werk- en woonomgeving zal altijd een open vraag blijven. Bij kunst gaat het over het voortdurend aftasten van grenzen. In de openbare ruimte doet de kunstenaar dat in dialoog met de architect, die de ruimte dienstbaar wil maken, en met de opdrachtgever, die onderzoekt hoe vragen
en noden een antwoord kunnen krijgen.Hoe dat concreet in zijn werk gaat, illustrert dit themanummer met projecten uit alle hoeken van het land. Het is een scala van kunstopdrachten van de Vlaamse Gemeenschap, provincies, steden en gemeenten, waarvan het meerendeel is begeleid door de kunstcel van de Vlaamse Bouwmeester.